3 listopada 2020 ALEKSANDRA BOBIŃSKA

Roszczenie spółki przeciwko komandytariuszowi o wniesienie umówionego wkładu

Tagi komandytariusz KSH spółka komandytowa wierzytelność wkład komandytowy

Pomimo bogatego orzecznictwa i jednoznacznego brzmienia art. 210 KSH, co do reprezentacji spółki w umowach z członkami zarządu, w kazuistycznych przypadkach zagadnienie to nadal bywa problematyczne i przysparza niemałych kłopotów zarówno przedsiębiorcom, jak i sądom orzekającym w sprawach gospodarczych.

Nad powyższym zagadnieniem pochylił się ponownie Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku o sygn. V ACa 40/18. Sprawa dotyczyła rozstrzygnięcia czy komandytariusz może potrącić swoją wierzytelność o zapłatę z wierzytelnością spółki o wniesienie zaległego wkładu komandytowego.

Jaki jest stan faktyczny?

Pozwana, będąca komandytariuszem spółki, pełniła jednocześnie funkcję jednego z dwóch członków zarządu komplementariusza (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością). Zgodnie z umową spółki komandytowej komplementariuszowi przysługiwało wynagrodzenie za prowadzenie spraw spółki, określone, jako procentowa wartość wkładów komandytowych. Na skutek umowy cesji pomiędzy komplementariuszem reprezentowanym przez pełnomocnika zarządu, pozwana nabyła wierzytelność komplementariusza o zapłatę wynagrodzenia za prowadzenie spraw spółki. Następnie spółka komandytowa reprezentowana przez zarząd komplementariusza złożyła wobec pozwanej oświadczenie o uznaniu wierzytelności będącej przedmiotem cesji, oświadczenie o całkowitym wniesieniu przez pozwaną wkładu pieniężnego do spółki wskutek skutecznego potrącenia wzajemnych wierzytelności oraz oświadczenie o zrzeczeniu się jakichkolwiek roszczeń w stosunku do pozwanej z tytułu wkładu.

Po zmianie składu zarządu komplementariusza, spółka komandytowa wystąpiła do pozwanej z roszczeniem o zapłatę kwoty odpowiadającej wartości niewniesionego wkładu wraz z odsetkami. Pozwana w toku sprawy zgłosiła zarzut wygaśnięcia roszczenia na skutek potrącenia wierzytelności spółki komandytowej o wniesienie wkładu ze swoją wierzytelnością o zapłatę, którą nabyła w drodze cesji wierzytelności od komplementariusza spółki komandytowej.

Rozstrzygnięcia sądów

Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo spółki komandytowej przychylając się do argumentacji pozwanej o skuteczności potrącenia i wygaśnięcia wierzytelności spółki. Na skutek apelacji spółki komandytowej Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił zaskarżony wyrok i uwzględnił powództwo w całości. W uzasadnieniu orzeczenia sąd wskazał na dwa istotne zagadnienia prawne –  bezwzględną nieważność umowy cesji wierzytelności zawartej pomiędzy pozwaną (członkiem zarządu komplementariusza) a pełnomocnikiem zarządu komplementariusza (w osobie drugiego z członków zarządu) oraz bezwzględną nieważność umowy o zwolnienie komandytariusza z obowiązku wniesienia wkładu.

Umowa ważna tylko z pełnomocnikiem zgromadzenia wspólników

Nieważność cesji wierzytelności, choć umknęła uwadze Sądu Okręgowego, nie może budzić wątpliwości wobec jednoznacznej treści art. 210 KSH, który do umowy pomiędzy spółką z ograniczoną odpowiedzialnością a członkiem jej zarządu wymaga pełnomocnika powołanego uchwałą wspólników, a nie pełnomocnika zarządu tej spółki.

Kwestia reprezentacji komplementariusza nie miała jednak znaczenia przy ocenie skuteczności oświadczenia spółki komandytowej o skutecznym wniesieniu wkładu przez pozwaną i zrzeczeniu się przez spółkę roszczenia z tytułu zobowiązania do jego wniesienia. Zrzeczenie się roszczenia przez wierzyciela wymaga dla swej skuteczności akceptacji dłużnika, stąd oświadczenie spółki zostało potraktowane, jako umowa o zwolnienie z długu. Ponadto, Sąd słusznie wskazał na brak podstaw do odpowiedniego stosowania regulacji art. 210 KSH bezpośrednio do umów organu komplementariusza z komandytariuszem, nawet jeśli komandytariusz wchodzi w skład tego organu.

Zwolnienie z długu, jako obejście prawa

Na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy, wobec nieważności cesji wierzytelności i braku skutecznego potrącenia, umowa o zwolnienie z długu, jakim była wierzytelność o wniesienie wkładu, była bezwzględnie nieważna, jako czynność zmierzająca do obejścia prawa. Oświadczenie komplementariusza o zrzeczeniu się roszczenia przeciwko komandytariuszowi o wniesienie wkładu stanowi obejście art. 108 § 2 KSH, zgodnie z którym postanowienie wspólników zwalniające komandytariusza z obowiązku wniesienia wkładu jest nieważne.

Nie tylko komplementariusz pozwie opieszałego wspólnika

Każdy ze wspólników spółki komandytowej jest legitymowany do samodzielnego wystąpienia z roszczeniem wobec innego wspólnika o wniesienie umówionego wkładu. Wspólnik, który dochodzi wniesienia umówionego wkładu, występuje z roszczeniem we własnym imieniu, ale działa na rzecz spółki. Realizacja roszczenia następuje w drodze świadczenia dłużnika na rzecz spółki. Legitymacja wszystkich wspólników jest uzasadniona wewnętrznym interesem spółki, bowiem wkłady wspólników są wyznacznikiem ich przyczynienia się do realizacji celu spółki.

Newsletter

Bądź na bieżąco. Otrzymuj informacje o nowych publikacjach ekspertów z Kancelarii Brysiewicz, Bokina, Sakławski i Wspólnicy

Użycie przycisku „Zapisz się!” oznacza zgodę na otrzymywanie od Brysiewicz i Wspólnicy spółka komandytowa z siedzibą w Warszawie (01-029) przy ul. Dzielnej 60 (dalej jako: „Kancelaria”) drogą elektroniczną na adres e-mail wskazany w powyższym polu newslettera zawierającego ofertę Kancelarii. Zgodę można wycofać w każdym czasie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem. Administratorem danych osobowych jest Kancelaria. Podane dane osobowe są przetwarzane w celu przesyłania informacji dotyczących oferty Kancelarii drogą mailową. Szczegóły dotyczące zasad przetwarzania danych osobowych znajdują się w klauzuli informacyjnej.