29 grudnia 2020 Aleksandra Bobińska

Nieoczywiste uszczuplenie praw wspólnika

Tagi dywidenda KSH PKD prawa wspólnika prawo spółek

Zmiana umowy spółki prowadząca do zwiększenia świadczeń lub uszczuplenia praw wspólników wymaga zgody wszystkich wspólników, których dotyczy. Z oczywistym przykładem uprawnień uszczuplających prawa wspólników mamy do czynienia w przypadku wprowadzenia zmian nadających lub odbierających uprawnienia osobiste lub uprzywilejowanie w zakresie dywidendy w stosunku do jednego ze wspólników. Jednak w praktyce sporów korporacyjnych często spotyka się sytuacje, gdy stwierdzenie, czy w istocie zmiana umowy prowadzi do uszczuplenia praw korporacyjnych, nie jest taka oczywista.

Nowe kategorie PKD

Umowa Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przewidywała zakaz konkurencji zarówno w stosunku do członków organów spółki, jak i wspólników. Sankcją za złamanie zakazu była zapłata odpowiedniej kary umownej. Wspólnik większościowy (niemal 80% udziałów) postanowił wprowadzić do umowy pozornie nieistotne z punktu widzenia art. 246 KSH zmiany, które polegały na znacznym poszerzeniu przedmiotu działalności spółki (PKD), doprecyzowaniu, co zgodnie z umową jest rozumiane, jako działalność konkurencyjna oraz wprowadzenie obok dotychczasowej kary umownej nowej sankcji – obowiązku zbycia udziałów na rzecz pozostałych wspólników w terminie 30 dni od stwierdzenia naruszenia, po cenie odpowiadającej wartości udziału w kapitale zakładowym (5 % ze spółki o kapitale zakładowym 5000 zł daje 250 zł podczas gdy wartość aktywów netto przypadających na te udziały może wynosić o wiele więcej).

W dodanych do umowy postanowieniach działalność konkurencyjną ujęto szerzej niż w art. 211 KSH, tj. nie tylko poprzez zaangażowanie w organy spółek konkurencyjnych ale również, jako jakiekolwiek finansowanie spółek konkurencyjnych lub zawieranie z nimi jakichkolwiek umów zlecenia czy umów o świadczenie usług.

Celowe uszczuplenie praw wspólników okiem Sądu

Główna działalność spółki koncentrowała się na szeroko rozumianej branży IT, natomiast uchwała o zmianie umowy poszerzyła przedmiot działalności spółki m.in. o PKD dla usług turystycznych, transportu drogowego czy usług fryzjerskich. Kluczem wyboru nowych PKD była zaś sfera aktywności zawodowej wspólnika mniejszościowego i członków jego rodziny. Rejestracja uchwały otwierałaby wspólnikowi większościowemu możliwość przymusowego wykupu udziałów, którego nie przewiduje Kodeks Spółek Handlowych w stosunku do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i to po cenie oderwanej od ich wartości ekonomicznej, tj. z pominięciem wartości bilansowej i wartości rynkowej majątku spółki. W ten sposób, udziałowiec większościowy mógłby przejąć udziały pozostałych udziałowców nawet jeśli w sprawie nie zachodzą przesłanki do wyłączenia wspólnika w trybie art. 266 KSH, a  umowa spółki nie przewiduje umorzenia przymusowego. Stąd zapis o obowiązku sprzedaży udziałów miał na celu obejście ustawy.

Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku XXVI GC 181/17 uznał, że uchwała, która pozornie doprecyzowuje jedynie istniejące już ograniczenia w zakresie działalności konkurencyjnej jest uchwałą mającą wpływ na uszczuplenie praw wspólników i jako taka wymaga jednomyślności wspólników. Wobec faktu, że uchwała o zmianie umowy została podjęta przy sprzeciwie wspólnika mniejszościowego, sąd stwierdził jej nieważność, jako sprzecznej z ustawą.

Newsletter

Bądź na bieżąco. Otrzymuj informacje o nowych publikacjach ekspertów z Kancelarii Brysiewicz, Bokina, Sakławski i Wspólnicy

Użycie przycisku „Zapisz się!” oznacza zgodę na otrzymywanie od Brysiewicz i Wspólnicy spółka komandytowa z siedzibą w Warszawie (01-029) przy ul. Dzielnej 60 (dalej jako: „Kancelaria”) drogą elektroniczną na adres e-mail wskazany w powyższym polu newslettera zawierającego ofertę Kancelarii. Zgodę można wycofać w każdym czasie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem. Administratorem danych osobowych jest Kancelaria. Podane dane osobowe są przetwarzane w celu przesyłania informacji dotyczących oferty Kancelarii drogą mailową. Szczegóły dotyczące zasad przetwarzania danych osobowych znajdują się w klauzuli informacyjnej.